Αρτηριοφλεβική δυσπλασία εγκεφάλου

Τι είναι η αρτηριοφλεβική (αρτηριοφλεβώδης) δυσπλασία εγκεφάλου;

Η αρτηριοφλεβική ή αρτηριοφλεβώδης δυσπλασία εγκεφάλου είναι μια ανώμαλη, παθολογική ένωση ανάμεσα σε αρτηρίες και φλέβες του εγκεφάλου. Είναι συγγενής πάθηση, την έχει δηλαδή ο ασθενής εκ γενετής. Μπορεί να αναπτυχθεί οπουδήποτε στο σώμα αλλά πιο συχνά στον εγκέφαλο και τη σπονδυλική στήλη. Μια αρτηριοφλεβώδης δυσπλασία εγκεφάλου, η οποία εμφανίζεται ως μια συσσώρευση ανώμαλων αρτηριών και φλεβών, μπορεί να εμφανιστεί σε οποιοδήποτε σημείο του εγκεφάλου. Η αιτία ανάπτυξής τους δεν είναι ξεκάθαρη.

Είναι δυνατόν να μη γνωρίζει κανείς ότι έχει μια αρτηριοφλεβική δυσπλασία εγκεφάλου μέχρι να νιώσει συμπτώματα όπως πονοκεφάλους ή μια επιληπτική κρίση. Σε σοβαρές περιπτώσεις υπάρχει ρήξη των αγγείων και προκαλείται αιμορραγία στον εγκέφαλο. Όταν διαγνωσθεί μια αρτηριοφλεβώδης δυσπλασία εγκεφάλου μπορεί πολύ συχνά να αντιμετωπισθεί με επιτυχία.

Συμπτώματα αρτηριοφλεβικής δυσπλασίας εγκεφάλου

Μια αρτηριοφλεβική δυσπλασία εγκεφάλου ενδέχεται να μην προκαλέσει κανένα σύμπτωμα και να παραμείνει αδιάγνωστη μέχρι να συμβεί ρήξη των αγγείων και αιμορραγία στον εγκέφαλο. Ωστόσο, περίπου οι μισοί ασθενείς παρουσιάζουν συμπτώματα ακόμη και χωρίς να έχει προηγηθεί αιμορραγία. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η δυσπλασία μπορεί να εντοπιστεί τυχαία κατά τη διενέργεια τομογραφίας εγκεφάλου για άλλους λόγους.

Σημεία και συμπτώματα μιας αρτηριοφλεβικής δυσπλασίας εγκεφάλου περιλαμβάνουν:

• Επιληπτικές κρίσεις
• Πονοκέφαλος
• Προοδευτική αδυναμία και υπαισθησία (μούδιασμα) 

Αν υπάρξει αιμορραγία εγκεφάλου, τα συμπτώματα και σημεία μπορούν να είναι τα ίδια με ένα κοινό εγκεφαλικό επεισόδιο:

• Ξαφνικός, πολύ δυνατός πονοκέφαλος
• Αδυναμία, υπαισθησία (μούδιασμα) ή παράλυση
• Απώλεια όρασης
• Αδυναμία συνεννόησης, διαταραχές ομιλίας
• Βαριά αστάθεια

Τα συμπτώματα μπορούν να ξεκινήσουν σε οποιαδήποτε ηλικία αλλά είναι πιο συχνά πριν από τα 50. Με την πάροδο του χρόνου μπορούν να καταστρέφουν σταδιακά εγκεφαλικό ιστό έτσι ώστε κάποια στιγμή με τη συσσώρευση των βλαβών να εμφανίζονται συμπτώματα στην πρώιμη ενήλικη ζωή. Φτάνοντας όμως τη μέση ηλικία, τείνουν να παραμένουν σταθερά και να προκαλούν όλο και πιο σπάνια συμπτώματα.

Στις γυναίκες μπορεί η εγκυμοσύνη να πυροδοτήσει ή να επιδεινώσει συμπτώματα λόγω της αυξημένης αιματικής ροής και του αυξημένου όγκου αίματος.

Πώς γίνεται η διάγνωση της αρτηριοφλεβώδους δυσπλασίας;

Η διάγνωση της αρτηριοφλεβώδους δυσπλασίας βασίζεται σε απεικονιστικές εξετάσεις:

• Αξονική Τομογραφία (CT): Χρησιμοποιείται κυρίως σε περιπτώσεις ρήξης, για τον εντοπισμό αιμορραγίας.
• Μαγνητική Τομογραφία (MRI): Προσφέρει λεπτομερή απεικόνιση της δομής του εγκεφάλου και της δυσπλασίας.
• Αγγειογραφία εγκεφάλου (DSA): Αποτελεί τη χρυσή εξέταση για την πλήρη χαρτογράφηση των αγγείων και τη μελέτη της αιμάτωσης της δυσπλασίας.
• Μαγνητική Αγγειογραφία (MRA): Μη επεμβατική μέθοδος που απεικονίζει τα αγγεία και μπορεί να ανιχνεύσει μεγάλες ή επιφανειακές δυσπλασίες.

Θεραπεία αρτηριοφλεβικής δυσπλασίας

Υπάρχουν διάφορες δυνατές εναλλακτικές θεραπευτικές λύσεις για την αντιμετώπιση μιας αρτηριοφλεβώδους δυσπλασίας εγκεφάλου. Η καλύτερη θεραπεία εξαρτάται από το μέγεθος και τη θέση της. Κάποια φάρμακα μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν για να αντιμετωπισθούν συμπτώματα όπως ο πονοκέφαλος και οι επιληπτικές κρίσεις.

• Χειρουργική αφαίρεση (εξαίρεση).
  Η χειρουργική θεραπεία μικρών αρτηριοφλεβωδών δυσπλασιών εγκεφάλου είναι σχετικά ασφαλής και αποτελεσματική. Διενεργείται στοχευμένη κρανιοτομία. Ο νευροχειρουργός, με τη βοήθεια μικροσκοπίου υψηλής ευκρίνειας, αποκόπτει με κλιπς την αρτηριοφλεβώδη δυσπλασία από την αιματική κυκλοφορία και την απομακρύνει προσεκτικά από τον περιβάλλοντα εγκεφαλικό ιστό. Ακολουθεί η επανατοποθέτηση του οστικού κρημνού και η συρραφή του δέρματος. Η χειρουργική θεραπεία χρησιμοποιείται συνήθως όταν η δυσπλασία μπορεί να αφαιρεθεί χωρίς μεγάλους κινδύνους. Περιοχές βαθιά στον εγκέφαλο εγκυμονούν όμως μεγάλες πιθανότητες επιπλοκών. Σ' αυτές τις περιπτώσεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν άλλες μορφές θεραπείας.
• Ενδαγγειακός εμβολισμός.
  Ένα μακρύ, λεπτό σωληνάκι (καθετήρας) εισάγεται σε μια αρτηρία του ποδιού και οδηγείται μέχρι τις αρτηρίες του εγκεφάλου. Καταλήγει σε μικρές αρτηρίες, οι οποίες αιματώνουν τη δυσπλασία. Κατόπιν εγχέεται ειδικό υλικό ώστε να κλείσει το αγγείο και να μειωθεί η ροή του αίματος προς τη δυσπλασία.
  Ο εμβολισμός μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνος του, πριν από άλλες μορφές θεραπείες ώστε να μειωθεί το μέγεθος της εξεργασίας ή πριν από τη χειρουργική επέμβαση σε μια προσπάθεια μείωσης των πιθανοτήτων αιμορραγικών επιπλοκών.
• Στερεοτακτική ακτινοχειρουργική.
  Η θεραπεία αυτή χρησιμοποιεί επακριβώς στοχευμένη ακτινοβολία για να καταστρέψει τη δυσπλασία. Η ακτινοβολία αυτή προκαλεί τη σταδιακή θρόμβωση των αγγείων της εξεργασίας κατά τη διάρκεια των μηνών και ετών μετά τη θεραπεία. Είναι πιο κατάλληλη για μικρές δυσπλασίες και για αυτές που δεν έχουν αιμορραγήσει σημαντικά.

Πότε να δει κάποιος γιατρό;

Αναζητείστε άμεσα ιατρική βοήθεια αν παρατηρήσετε οποιοδήποτε σύμπτωμα ή σημείο μιας αρτηριοφλεβώδους δυσπλασίας εγκεφάλου. Μια αιμορραγούσα αρτηριοφλεβική δυσπλασία εγκεφάλου είναι απειλητική για τη ζωή και απαιτεί άμεση ιατρική φροντίδα.

Ο νευροχειρουργός Dr. Δημήτριος Ζευγαρίδης βρίσκεται στη διάθεσή σας για να σας ενημερώσει πλήρως σχετικά με την αρτηριοφλεβική δυσπλασία εγκεφάλου και τα συμπτώματά που μπορεί να προκαλέσει. Πραγματοποιήστε την επικοινωνία σας με τον γιατρό τηλεφωνικά και κλείστε ραντεβού στο ιατρείο του στη Θεσσαλονίκη.

Μια αρτηριοφλεβώδης δυσπλασία εγκεφάλου μπορεί να παραμείνει χωρίς συμπτώματα μέχρι να προκληθεί ρήξη των αγγείων με αποτέλεσμα αιμορραγία εγκεφάλου.Βέβαια, οι μισοί περίπου ασθενείς με μια αρτηριοφλεβώδη δυσπλασία εγκεφάλου μπορεί να παρουσιάσουν συμπτώματα χωρίς αυτή να έχει αιμορραγήσει, και τα οποία μπορούν να αποδοθούν σ’αυτήν. Επίσης, μια αρτηριοφλεβώδης δυσπλασία εγκεφάλου μπορεί να ανακαλυφθεί τυχαία σε τομογραφίες εγκεφάλου, οι οποίες έγιναν για λόγους άσχετους με αυτήν.

Σημεία και συμπτώματα μιας αρτηριοφλεβώδους δυσπλασίας εγκεφάλου περιλαμβάνουν:

• Επιληπτικές κρίσεις
• Πονοκέφαλος
• Προοδευτική αδυναμία και υπαισθησία (μούδιασμα) 

Αν υπάρξει αιμορραγία εγκεφάλου, τα συμπτώματα και σημεία μπορούν να είναι τα ίδια με ένα κοινό εγκεφαλικό επεισόδιο:

• Ξαφνικός, πολύ δυνατός πονοκέφαλος
• Αδυναμία, υπαισθησία (μούδιασμα) ή παράλυση
• Απώλεια όρασης
• Αδυναμία συνεννόησης, διαταραχές ομιλίας
• Βαριά αστάθεια

Τα συμπτώματα μπορούν να ξεκινήσουν σε οποιαδήποτε ηλικία αλλά είναι πιο συχνά πριν από τα 50. Με την πάροδο του χρόνου μπορούν να καταστρέφουν σταδιακά εγκεφαλικό ιστό έτσι ώστε κάποια στιγμή με τη συσσώρευση των βλαβών να εμφανίζονται συμπτώματα στην πρώιμη ενήλικη ζωή. Φτάνοντας όμως τη μέση ηλικία, τείνουν να παραμένουν σταθερά και να προκαλούν όλο και πιο σπάνια συμπτώματα.

Στις γυναίκες μπορεί η εγκυμοσύνη να πυροδοτήσει ή να επιδεινώσει συμπτώματα λόγω της αυξημένης αιματικής ροής και του αυξημένου όγκου αίματος.

Υπάρχουν διάφορες δυνατές εναλλακτικές θεραπευτικές λύσεις για την αντιμετώπιση μιας αρτηριοφλεβώδους δυσπλασίας εγκεφάλου. Η καλύτερη θεραπεία εξαρτάται από το μέγεθος και τη θέση της. Κάποια φάρμακα μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν για να αντιμετωπισθούν συμπτώματα όπως ο πονοκέφαλος και οι επιληπτικές κρίσεις.

• Χειρουργική αφαίρεση (εξαίρεση).
  Η χειρουργική θεραπεία μικρών αρτηριοφλεβωδών δυσπλασιών εγκεφάλου είναι σχετικά ασφαλής και αποτελεσματική. Διενεργείται στοχευμένη κρανιοτομία. Ο νευροχειρουργός, με τη βοήθεια μικροσκοπίου υψηλής ευκρίνειας, αποκόπτει με κλιπς την αρτηριοφλεβώδη δυσπλασία από την αιματική κυκλοφορία και την απομακρύνει προσεκτικά από τον περιβάλλοντα εγκεφαλικό ιστό. Ακολουθεί η επανατοποθέτηση του οστικού κρημνού και η συρραφή του δέρματος. Η χειρουργική θεραπεία χρησιμοποιείται συνήθως όταν η δυσπλασία μπορεί να αφαιρεθεί χωρίς μεγάλους κινδύνους. Περιοχές βαθιά στον εγκέφαλο εγκυμονούν όμως μεγάλες πιθανότητες επιπλοκών. Σ' αυτές τις περιπτώσεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν άλλες μορφές θεραπείας.
• Ενδαγγειακός εμβολισμός.
  Ένα μακρύ, λεπτό σωληνάκι (καθετήρας) εισάγεται σε μια αρτηρία του ποδιού και οδηγείται μέχρι τις αρτηρίες του εγκεφάλου. Καταλήγει σε μικρές αρτηρίες, οι οποίες αιματώνουν τη δυσπλασία. Κατόπιν εγχέεται ειδικό υλικό ώστε να κλείσει το αγγείο και να μειωθεί η ροή του αίματος προς τη δυσπλασία.
  Ο εμβολισμός μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνος του, πριν από άλλες μορφές θεραπείες ώστε να μειωθεί το μέγεθος της εξεργασίας ή πριν από τη χειρουργική επέμβαση σε μια προσπάθεια μείωσης των πιθανοτήτων αιμορραγικών επιπλοκών.
• Στερεοτακτική ακτινοχειρουργική.
  Η θεραπεία αυτή χρησιμοποιεί επακριβώς στοχευμένη ακτινοβολία για να καταστρέψει τη δυσπλασία. Η ακτινοβολία αυτή προκαλεί τη σταδιακή θρόμβωση των αγγείων της εξεργασίας κατά τη διάρκεια των μηνών και ετών μετά τη θεραπεία. Είναι πιο κατάλληλη για μικρές δυσπλασίες και για αυτές που δεν έχουν αιμορραγήσει σημαντικά.

Πότε να δει κάποιος γιατρό;

Αναζητείστε άμεσα ιατρική βοήθεια αν παρατηρήσετε οποιοδήποτε σύμπτωμα ή σημείο μιας αρτηριοφλεβώδους δυσπλασίας εγκεφάλου. Μια αιμορραγούσα αρτηριοφλεβώδης δυσπλασία εγκεφάλου είναι απειλητική για τη ζωή και απαιτεί άμεση ιατρική φροντίδα.